Menü Kapat

MATLAB (matrix laboratory), çox paradiqmalı ədədi hesablama proqramı və dördüncü nəsil proqramlaşdırma dilidir. MATLAB, xüsusi proqramlaşdırma dili, MathWorks tərəfindən hazırlanmışdır. MATLAB istifadəçilər C, C ++, Java və Fortran, matrix işləmə, funksiya və məlumatların çəkilməsi, alqoritmlərin tətbiqi, istifadəçi interfeysi yaradılması kimi digər dillərdə yazılmış proqramlar ilə interfeys yaratmağa imkan verir.

MATLAB, ilk növbədə ədədi emal üçün nəzərdə tutulmasına baxmayaraq, istəkə bağlı olaraq simvolik hesablama aparmağı bacaran MuPAD simvolik mühərrikindən istifadə edir. Əlavə paketi Simulink, dinamik və gömülü sistemlər üçün qrafik çox sahə simulyasiya və model əsaslı dizaynı əlavə edir.

 

MATLAB– müasir əməliyyat sistemlərinin əksəriyyətində, o cümlədən Linux, Mac OS və Microsoft Windows sistemlərində işləyir.

MATLAB yüksək-səviyyəli interpretasiya olunan proqramlaşdırma dilidir. O, matrislərə əsaslanan verilənlər strukturuna, funksiyaların geniş spektrinə, inteqrasiya olunmuş gəlişdirmə mühitinə (INTEGRATED DEVELOPMENT ENVIRONMENT), obyekt-yönlü imkanlara və başqa proqramlaşdırma dillərində yazılmış proqramlarla interfeysə malikdir.

MATLAB dilində yazılmış proqramlar iki növ olur: funksiyalar və skriptlər. Funksiyaların giriş və çıxış arqumentləri, eləcə də hesablamaların aralıq nəticələrini və dəyişənləri saxlamaq üçün özəl iş fəzası olur. Skriptlər isə ümumi iş fəzasından istifadə edir. Həm skriptlər, həm də funksiyalar maşın koduna kompilyasiya olunmur və mətn faylları şəklində saxlanılır.

MATLAB dilinin başlıca özəlliyi onun matrislərlə işləmək üçün geniş imkanlara malik olmasıdır.

2004-cü ildə MathWorks təşkilatı dünyada bir milyondan artıq insanın MATLAB istifadə ettiyini e’lan etti. Bu proqramın istifadəçiləri çox fərqli sahələrdə çalışırlar: mühəndislik, elm, iqtisadiyyat, və s. Böyük müştərilər arasında Massaçusets Texnologiya İnstitutu, NASA, Max Planck Cəmiyyəti və RWTH Aachen Universiteti kimi elmi tədqiqat mərkəzlərindən yanı sıra ABB Grupu, Boeing, Ford Motor, Halliburton, Lockheed Martin, Motorola, Novartis, Pfizer, Philips, Toyota, and UniCredit Bank kimi sənayə quruluşları da var.

MATLAB 1970-ci ildə Cleve Moler tərəfindən yazılıb. O, bu dövrdə Yeni Mexiko universitetində kompyuter kibernetikası fakultəsində dekanlıq vəzifəsində idi və dili dizayn etməsinin səbəbi tələbələrinin FORTRAN dilini öyrənmədən LINPACK və EISPACK paketlərini istifadə edə bilməkləri idi. Çox qısa zaman içərisində bu proqram digər universitetlərə də yayıldı və tətbiqi riyaziyyat icmasında geniş istifadə olunmağa başladı. O dövrdə mühəndis olan Jack Little, Molerin Standford universitetinə 1983-cü ildəki ziyarəti əsnasında MATLAB-la tanış oldu. Jack proqramın iqtisadi dəyərini bilirdi və bu səbəblə Moler və Steve Bangertlə birlikdə bu proyekt üzərində çalışmağa qərar verdilər. Onlar MATLAB-ı C-də yazdılar və 1984-də onun inkişafına davam edə bilmək üçün MathWorks təşkilatını qurdular. Bu, yenidən yazılmış kitabxanalara qısaca JACPAC adı verilirdi. 2000-ci ildə MATLAB yeni, LAPACK isimli kitabxananı istifadə edə bilmək üçün yenidən proqramlandı.

Matlab iş mühitinin klassik görünüşü 4 əsas hissədən ibarətdir.

1.Current Folder

2.Command Window

3.Workspace

4.Command History

  1. Current fulder: Layihələrimizi, tətbiqlərimizi saxladığımız qovluqlar. Bir m-faylını və ya m-funksiyasını çağırdığımızda, Matlab onları tapmaq üçün bu qovluğa baxır. Bu qovluq görünüşü mətn kimi fayllara buraxıla bilər.
  2. Command Window: Komandaya daxil olduğumuz ekran. Bu, Matlab və istifadəçi arasında bir interfeysdir. Məsələn, komanda ekranında sadəcə 3 + 5 yazın, alt xəttdə 8 nəticə görəcəksiniz.
  3. Workspace: Matlab ilə bir tətbiq inkişaf etdirdiyində müəyyən edilən sabitlər və dəyişənlər burada saxlanılır. Mətləbdə iş yerində saxlanılan sabitləri və dəyişənləri dediyimizdə, həmin dəyişənlər bu anda saxlanılır. Matlab’ı bağladığımızda dəyişənlər silinir.
  4. Command History: Matlab proqramlarını yazmaq asanlaşdıran bir pəncərə. Daha əvvəl açdığımız əmrlər bu ekranda göstərilir. Eyni komandaya geri dönmək istəyiriksə, buradan çıxa bilərik və bu komandanı bir neçə dəfə istifadə edə bilərik.

Matlab iş mühitini bildikdən sonra, tədricən kodlaşdırmaya keçə bilərik. Əvvəlcə aritmetik əməliyyatlarla başlayaq.

Matlab ilə aritmetik əməliyyatların yerinə yetirilməsi digər proqramlaşdırma dillərinə nisbətən daha sadə və əyləncəlidir. Bir dəyişən müəyyən etmək lazım olmadan Komanda ekranında eedəcəyiniz əməliyyatı və nömrələri yazaraq istədiyiniz nəticə əldə edə bilərsiniz.


Yuxarıda göstərilən nümunədə biz dörd əməliyyat nümunəsini etdik. Bir çox riyazi əməliyyat asanlıqla edilə bilər. Digər proqramlaşdırma dilləri ilə olduğu kimi, sayını dəqiqləşdirmədən nömrələri asanlıqla işləyə bilərsiniz. Məsələn, int növündəki dəyişənlərlə işləyirsinizsə, ikiqat və ya float əməliyyatları edə bilərsiniz.